ماهنامه بین المللی حقوق

چهاردهمین شماره ماهنامه حقوق (بهمن 1387) مدتی است در اختیار هموطنان عزیز قرار گرفته است. برخی از عناوین این شماره عبارتند از:

* خبر و تحلیل

* در ضرورت نقد رأی – امیر مقامی

* التزام به حقوق کیفری جهانی – دکتر جعفر کوشا

* لطفاً نوبت را رعایت کنید! (درباره ناکامی ایران در عضویت شورای امنیت)

* اگر سازمان ملل نبود... – دکتر محمّدجواد ظریف

* حبس اجتناب ناپذیر است! – دکتر نجفی ابرندآبادی

* آیا لایحه مجازاتهای اجتماعی قابل اجراست؟ - سلمان عمرانی

* متن لایحه مجازاتهای اجتماعی

* و پرونده ای مقدماتی برای «حقوق نفت»

به اطلاع خوانندگان حقوق می رسانیم که متأسفانه به دلیل مشکلات مختلف، انتشار شماره ویزه اسفند ماه منتفی شده و از ابتدای سال نو تلاش خود را برای رفع مشکلات ادامه خواهیم داد. امیدواریم شماره بعدی حقوق را در اولین روزهای داغ خرداد ماه تقدیم کنیم. بابت این تأخیر صمیمانه از شما، به ویژه همکاران و نویسندگان ارجمند مقالات پوزش می خواهیم.

سیزدهمین شماره ماهنامه بین المللی حقوق با افتتاح پرونده ویژه «جهانی شدن و حقوق» منتشر شد. در این شماره می خوانید:

* خبر و تحلیل

پنج دقیقه برای پنج بند پنجمین قطعنامه

متن کامل قطعنامه 1835

اطلاعیه فاقد استناد

رفع مشکل حق پخش تلویزیونی

تصمیم شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره صلاحیت دیوان عدالت اداری

* تحلیل شعار مرگ بر کفار از دیدگاه حقوق اسلام – حجت الاسلام دکتر رسول مظاهری

در میهن عزیزمان جمهوری اسلامی ایران به جز مسلمانان، مردم غیر مسلمان و در اصطلاح كافر هم زندگی می كنند و از نظر حقوقی این سؤال مطرح می شود كه آیا یك شهروند مسلمان ایرانی حق دارد علیه شهروند دیگر هم وطن خود شعار دهد و با صدای بلند او را نفرین كند؟...

* مطالعه تطبیقی شناسایی استقلال کوزوو و اوستیای جنوبی – سیدیاسر ضیایی

با شناسایی استقلال منطقه اوستیای جنوبی توسط دولت وپارلمان روسیه، این سؤال مطرح شدکه آیا این اقدام روسیه تنهاپاسخی به شناسایی کوزوو توسط کشورهای غربی بود یا اینکه اوستیای جنوبی واقعاً شرایط تشکیل «کشور» را حیازت کرده است؟ در هر حال، شناسایی این مناطق چه آثاری دارد؟...

* آینده روابط آمریکا و دیوان کیفری بین المللی (2) – جان بلینگر

بخش نخست سخنرانی جان بلینگر، مشاور حقوقی وزارت امور خارجه آمریکا در دانشگاه دی پال، در شماره گذشته منتشر شد. در بخش نخست، بلینگر به مبانی مخالفت آمریکا با نظام اساسنامه رم پرداخت و پیشنهاد خود برای همکاری آمریکا و طرفداران دیوان مبنی بر ارزشها و اهداف مشترک و پیگیری منافع بین المللی آمریکا مطرح نمود و گفت: « ما از محدودیتهای مقرر در قوانین آمریکا در مورد کمک به کشورهایی که توافق نامه های ماده 98 را با آمریکا امضا ننموده اند، صرفنظر کردیم و صراحتاً اعلام کردیم که نمی خواهیم مانع تصمیم کشورهای دیگر برای عضویت در اساسنامه رم بشویم.» اینک بخش دوم و پایانی این سخنرانی پیش روی شماست...

* پرونده مفتوح: جهانی شدن و حقوق

در این شماره «حقوق» پرونده دیگری را گشوده ایم: جهانی شدن و حقوق. بنای ما در این پرونده علمی و تاحدودی میان رشته ای، بر آن بود که هر دو سوی رابطه جهانی شدن و حقوق را واکاوی کنیم. نخست، بررسی تأثیرات جهانی شدن در حوزه های مختلف بر قواعد و هنجارهای حقوقی با نگرشی نظری و دوم بررسی مسائل مربوط به جهانی شدن حقوق و قواعد حقوقی جهانشمول با نگرشی عینی...

* آیا جهانی شدن چهره ای ژانوسی دارد؟ - سیدمحمد خاتمی

ژانوس، خدای اسطوره ای دروازه های روم، دو چهره داشته است، چهره ای رو به پیش و بالنده و چهره ای رو به پس و میرنده. آیا پدیده جهانی شدن (Globalization) چهره ای ژانوسی دارد؟...

* توهّم جهانی – میری دلماس مارتی / ترجمه: امیر مقامی

من باور عمیق دارم که جهانی شدن (Globalization) از «حقوق بشر» سر برآورده است. جهانگرایی روشنگری آنچنان که به طور جدی در اعلامیه حقوق بشر و شهروند سال 1789 در فرانسه و سپس در اعلامیه جهانی حقوق بشر سال 1948 احساس شد...

* درباره جهانی شدن حقوق – دکتر مهدی شهابی

فرآیند جهانی شدن حقوق مبتنی بر انتقال برخی ارزشهاست. گسترش رقابت اقتصادی، دولت قانونمند، حقوق بنیادین و حمایت از محیط زیست و... مصادیقی از این ارزشها به شمار می روند...

* حاکمیت دولتها و جهانی شدن – دکتر محمدرضا ویژه

گذشته از سیطره ی لیبرالیسم سیاسی و اقتصادی، گروهی از این عوامل به عرصه ی بین المللی باز می گردد که با آفرینش پارامترهایی چون حقوق بنیادین، بر عرصه ی داخلی تأثیر نهاده است. بی گمان، فرآیند جهانی شدن تأثیر عواملی خارجی را در سه گروه الگوها، هنجارها و ارزش ها تسهیل نموده است...

* مفهوم کرامت ذاتی انسان در اسلام و نظام جهانی حقوق بشر – زهرا بهزادی

چکیده

حقوق بشر مفهومى عمیق و ریشه‏دار در تفكر انسانى و دینى است. حقوق‌بشر حقوقی است كه به انسان، به‌ صِرف انسان بود­نش، بدون توجه به دین، فرهنگ، زبان، نژاد، ملیت، مقام، خویشاوندی، تبار و قومیت و... تعلق می گیرد. درواقع کرامت فطری ا­نسان ها موجب شد تا افراد اجازه یابند از کرامت، آزادی و توانایی خود برای پی ریزی نوآوری­هایی در حوزه های متعدد جامعه بهره گیرند. در آیات و روایات اسلامی بسیاری بر کرامت ذاتی ا­نسان ها تأکید شده است و مبنای حقوق بشر در اعلامیۀ جهانی حقوق بشر نیز، کرامت ذاتی انسان می باشد. در این نوشتار تلاش شده بر اساس مفهوم کرامت ذاتی انسان میان اسلام و حقوق بشر جها­نشمول نزدیکی ایجاد شود.

واژگان کلیدی: حقوق بشر، جهانشمولی، کرا­مت ذاتی، کرامت ارزشی.

* روشهای ایجاد مقررات متحدالشکل و همسان – دکتر عبدالحسین شیروی

از دیر باز ضرورت وجود مقررات متحدالشكل در سطح داخلی و بین‌‌المللی موضوع بحث و اختلاف نظر بوده است. منتسكیو در كتاب روح القوانین كه در سال 1747 میلادی منتشر شده است بیان می‌‌دارد كه قوانین متحدالشكل همواره برای عوام جذابیت داشته است ولی بزرگان و اندیشمندان تنها تحت تأثیر برخی از این قوانین متحدالشكل قرار می‌‌گیرند...

* جهانی شدن حقوق تجارت و تأثیر آن بر حقوق ایران – ذبیح اله و محمدعلی شمس

چکیده :

تحولات وسیع و پرشتاب در روابط و مناسبات تجاری در چند دهه اخیر موجب توسعه یافتن حقوق تجارت و شعب آن در بسیاری از کشورها گردیده است تا همگام با این تحولات بتوانند نظام حقوقی خود را مناسب و هماهنگ با مقتضیات زمان حفظ نموده و توسعه دهند  و این امر موجب دگرگونی گسترده  در عرصه بین المللی شده است . همچنین جهانی شدن در نتیجه گسترش ابزار های ارتباطی اطلاعاتی پدید آمده است که روند جابه جایی سریع کالا ,سرمایه ، نیروی کار را فراهم کرده و کنترل دولت  بر آن به صورت موثری عملی نمی باشد به نحوی که نهایتاً این روند منجر به یک فرهنگ واحد جهانی خواهد شد .از طرف دیگر باید به این نکته نیز توجه داشته باشیم که هر کشوری در صحنه تجارت آزاد بین المللی دارای مبانی و نظام حقوقی و اقتصادی خاصی است که در برخی موارد مغایر و یا ناسازگار با مقررات سازمان تجارت جهانی  ( WTO )  بعنوان سازمان اصلی نظم دهنده ی تجارت آزاد در جهان می باشد و این امر ممکن است به بهره مندی هر چه بیشتر این کشورها از شرایط تجارت آزاد خدشه وارد سازد ،  لذا تلاش در جهت رفع آنها برای هرکشوری اجتبناب ناپذیر می باشد.

واژگان کلیدی : جهانی شدن حقوق تجارت ، داوری بین المللی ، قانون تجارت الکترونیک ، سرمایه گذاری خارجی

* جهانی شدن حقوق کار . تأثیر آن بر حقوق کار ایران – دکتر محمود جلالی

ایران با دارا بودن جامعه كارگری بیش از 7 میلیونی با اینكه از روند جهانی شدن حقوق كار در خیلی از امور متأثر گردیده ولی با توجه به تمایل جدی كشور به پیوستن به سازمان تجارت جهانی كه تأثیرات جدی را در صورت عضویت بر جامعه كارگری و كارفرمایی كشور خواهد داشت باید نسبت به وارد نمودن اصول جهانی این حقوق در حقوق داخلی تلاش های گسترده تری را به انجام رساند...

* جهانی شدن اقتصاد و رعایت حقوق مصرف کنندگان – مینا حسینی

چکیده

در جریان جهانی شدن یکی از موضوعات پر اهمیت رعایت حقوق مصرف کنندگان است .جهانی شدن از جنبه های مختلف برحقوق  مصرف کنندگان کالاهای مختلف در کشورهایی که به این جریان می پیوندند تاثیر می گذارد.این تاثیر از جهاتی مثبت و از جهاتی منفی است.حمایت از مصرف کنندگان در قالب ایجاد یک حقوق مصرف جهانی

 می تواند گامی به سوی پیوند اقتصادی کشورها و بهره مندی همه بازیگران عرصه اقتصاد  از مزایای این پیوند گردد.

واژگان کلیدی: جهانی شدن اقتصاد، حقوق مصرف کننده، حقوق مصرف جهانی

* جهانی شدن و آموزش حقوق (1) – امیر مقامی

چکیده: فرآیند جهانی شدن حقوق طی دو مرحله «شناسایی» وسپس «تکثیر» قواعد حقوقی از طریق «نهادها» و «مفاهیم» حقوق بین الملل درحال تکامل است و دیگر روشهای جهانی شدن/سازی حقوق در دنیای چندجانبه گرای کنونی قابل پذیرش نیست. البته این فرآیند با جهانی شدن سایر حوزه های علمی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بشری متفاوت است؛ زیرا گاه به «تعهّد» دولتها برای رعایت قواعد جهانی منجر می شود و مبانی حقوق بین الملل نیز فرصت تأثیرگذاری همه نظامهای حقوقی ملّی را فراهم کرده است. لذا جهانی شدن حقوق از تعامل میان حقوقهای ملّی و حقوق بین الملل پدید می آید و نتیجتاً علاوه بر حقوق بین الملل، در حوزه هایی مانند حقوق اساسی، حقوق کار، حقوق تجارت، حقوق کیفری، آیین دادرسی، حقوق بشر و حقوق بشردوستانه تأثیرات فراوانی برجای می گذارد. بر این اساس اصلاحاتی در نظام آموزشی حقوق داخلی ضروری به نظر می رسد. این اصلاحات، اهمیت درسهایی مانند حقوق تطبیقی، حقوق بین الملل و فعالیّتهای پژوهشی را افزایش می دهد و درسایر درسها نیز مفاهیم تازه ای باید مورد بررسی و تدریس قرار گیرند. همچنین در حوزه های حقوق بشر، حقوق بشردوستانه و محیط زیست، «آموزش»، نقش مهمی در رعایت هنجارهای حقوقی و حفظ حقوق و آزادیهای اساسی دارد و گاه خود یک تعهّد بین المللی محسوب می شود. این مقاله به تبیین روشهای جهانی شدن حقوق و فرآیند مبتنی بر حقوق بین الملل، و نیز تأثیرات این فرآیند بر حوزه های گوناگون حقوق و قانون(قاعده)سازی و نیز برخی موارد آموزش الزامی حقوق و تأثیرات جهانی شدن حقوق بر مسائل آموزشی به ویژه آموزش حقوق می پردازد.

واژگان کلیدی: جهانی شدن، قاعده حقوقی، آموزش حقوق، حقوق بشر.

دوازدهمین شماره ماهنامه حقوق (مهر 87) منتشر شد. در این شماره می خوانید:

* خبر - تحلیل

تجمیع انتخابات / همایش حقوق بشر / روز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی / بازگشت به قانون 1379 / کارت قرمز برای وزرا / اجرای قانون جدید بیمه شخص ثالث و برابری دیه / عدم صلاحیت دادگاه لاهه

* چالش جدید شرق و غرب: تأسیس و شناسایی کشورهای جدید  

گروه حقوق بین الملل: در شرایطی که پس از اعلام استقلال یکجانبه ایالت کوزوو از صربستان که با حمایت کامل و به رسمیت شناختن دولت کوزوو توسط برخی کشورهای غربی انجام شد، موضوع تجزیه، بار دیگر بر صدر اخبار حقوقی بین المللی نشست...

* پروند مفتوح: لایحه حمایت خانواده

لایحه ای در 53 ماده که در صورت تصویب، 10 قانون سابق کشور را به طور کلّی یا جزیی نسخ می کند...

* اظهارنظرها درباره لایحه حمایت خانواده

محمود احمدی نژاد، عبدالعلی میرکوهی، دکتر حسین صفایی، دکتر محمود کاشانی، دکتر غلامحسین الهام، دکتر صدیقه وسمقی، دکتر باقر شاملو، صالح نیکبخت، لاله افتخاری، فاطمه آلیا، فاطمه رهبر، شهیندخت ملاوردی،  حجت الاسلام دکتر محسن کدیور

* نقد و بررسی لایحه حمایت خانواده با تأکید بر مهمترین نکات و ایرادات لایحه / دکتر رزا قراچورلو

چکیده

لایحه جدیدحمایت ازخانواده که ابتدا در پنجاه ماده توسط قوه قضائیه به هیأت دولت پیشنهاد وتقدیم گردید ، با اعمال تغییراتی دزمواد لایحه پیشنهادی قوه قضائیه که درواقع ازابتکارات خود دولت وخلاف اصول ومستندات قانون اساسی می­باشد،  به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد. دراین مقاله طی بندهای جداگانه فقط به بررسی مهمترین ایرادها و نکات مورد انتقاد واقع شده این لایحه به ویژه حذف رضایت همسراول (طبق مادۀ ۲۳ لایحه دولت) وموارد دیگرخواهیم پرداخت و قصد بررسی ماده به ماده لایحه وجود نداشته است.

واژگان کلیدی: لایحه جدیدحمایت ازخانواده، نکاح منقطع، حقوق زنان، رضایت همسراول، اسناد حقوق بشر.

* نقد آیین دادرسی دعاوی خانوادگی در لایحۀ حمایت خانواده / حسن محسنی

لایحۀ «حمایت خانواده» یکی دیگر از لوایحی است که قوۀ قضاییه در تاریخ 1/5/1386 جهت تصویب به مجلس ارائه نموده است. دربارۀ مقررات این لایحه تا کنون مطالب متعددی نوشته اند ولی از جهت آیین دادرسی نوشته ای تأیید کننده یا منتقدانه دیده نشده است...

* کلیات، مواد 15، 16 و 23: چهار گفتار در نقد لایحه حمایت خانواده / امیر مقامی  

ماده 16 لایحه، به رییس قوه قضاییه اختیار داده است تا «شعبی از دادگاه خانواده» را برای اختلافات خانوادگی ایرانیان مقیم خارج از کشور اختصاص دهد. همچنین وی می تواند عندالاقتضاء به قضات این شعب مأموریت دهد تا در صورت درخواست وزارت امور خارجه...

* لایحه حمایت از خانواده؛ بیم ها و امیدها / مصطفی مظفری

چكیده:

خانواده به عنوان مهمترین و موثرترین نهاد اجتماعی كه قواعد اخلاقی در آن جایگاه ویژه ای دارد نقش به سزایی در سرنوشت افراد جامعه دارد و هر گونه تغییر وتحولی در این نهاد در كل جامعه تاثیر خواهد گذاشت به همین دلیل قانونگذار نمی تواند بدون توجه به قواعد اخلاقی و عادات و رسوم به وضع قوانین، به ویژه قوانین آمره در حوزه خانواده همت گمارد؛ زیرا وضع چنین قوانینی پیامدهای ناگواری بر نهاد خانواده می گذارد. هر چند اهداف تنظیم لایحه حمایت خانواده آن گونه كه در مقدمه آن آمده است؛ ارزشمند و ستودنی است ولی آن چه كمتر به آن توجه شده است اهداف تنظیم لایحه است چرا كه در كنار مزایای غیر قابل انكار لایحه، ایرادهایی اساسی نیز بر آن وارد است كه نمی توان آنها را نادیده گرفت.مزایایی همچون احیاء نهاد نامزدی، نشوز مرد، عدم الزام به رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی، ایجاد مراكز مشاوره و..... در كنار ایرادهایی همچون عدم تكلیف به ثبت ازدواج موقت، اجازه ی ازدواج مجدد از سوی دادگاه بدون تعیین موارد خاص، تعیین مالیات بر مهریه، صلاحیت شورای حل اختلاف و .... این لایحه را به یكی از حساس ترین لوایح دوران حاضر بدل نموده است. با توجه به جایگاه نهاد خانواده شایسته است كه مجلس ایرادات وارده را رفع  نماید تا از به چالش كشیده شدن نهاد خانواده و جامعه جلوگیری گردد.

واژگان كلیدی:

خانواده، نكاح، طلاق، مهر، اشتغال زن.  

* ماهیت طلاق توافقی؛ رجعی با بائن؟ / ذبیح اله شمس

لایحه حمایت از خانواده در تبصره ماده 19 و ماده 26 ضمن بیان مسایل مربوط به طلاق و استفاده از مراکز مشاوره خانواده از نهادی با عنوان "طلاق توافقی" سخن به میان آورده است و آن را...

* متن لایحه حمایت خانواده  

مقدمه

با عنايت به نقش و جايگاه ويژه نهاد خانواده در نظام حقوقي و تربيتي اسلام و با توجه به غيرشرعي اعلام شدن بخشهايي از قوانين مربوط به حقوق خانواده و وجود...  

* پیامدهای حقوقی و اجتماعی ازدواج زنان ایرانی با مهاجران افغانی (بخش دوم) / زهرا بهزادی

  مهاجرت اتباع بیگانه به ایران، سال ها است که مسائل و مشکلاتی را در پی داشته است که شاید بتوان گفت، ازدواج زنان ایرانی با مردان افغانی یکی از مهمترین آن ها می باشد...

* رابطه دیوان بین المللی دادگستری و کمیسیون حقوق بین الملل / روزالین هیگینز؛ رییس دیوان بین المللی دادگستری

ترجمه: علی شیروانی

اشاره: متن ذیل، سخنرانی خانم روزالین هیگینز، قاضی و رییس دیوان بین المللی دادگستری است که به مناسبت شصتمین سالگرد تأسیس «کمیسیون حقوق بین الملل در سازمان ملل متحد» روز 30 اردیبهشت 1387 (19 may 2008)، در ژنو ایراد شده است

* آینده روابط آمریکا و دیوان کیفری بین المللی / جان بلینگرف مشاور حقوقی وزارت امور خارجه آمریکا  

اشاره: آنچه در پی می آید اظهارات آقای جان بلینگر،  (John B. Bellinger ) مشاور حقوقی وزارت امور خارجه آمریکا  در دانشگاه دی پاول (DePaul) شیکاگو است که روز 25 آوریل 2008 ایراد شده است و طی آن نظراتی درباره دیدگاه آمریکا نسبت به دیوان کیفری بین المللی (ICC) ارائه شده است و از آخرین موارد اظهارنظر مقامات...

* ضرورت استفاده از مشاور حقوقی در سریالهای تلویزیونی

گروه حقوق کیفری – برخی سریالهای تلویزیونی در پرداخت داستان خود با موضوعات حقوقی و قضایی برخورد می کنند که گاه این موضوعات نه به مثابه یک داستان فرعی، بلکه بخش مهمی از مبنای داستان را شکل می دهد.

علی شیروانی

کارشناس ارشد حقوق بین الملل

چکیده

یکپارچگی و خصوصیت منحصر به فرد مسائل مربوط به حیات انسانی و حقوق بشر باعث گردیده تا از ورای مسئله حقوق بشر و مسئله امنیت انسانی به اهمیت بسار زیاد مسایل مربوط به حقوق بشرهمچون امنیت زیست محیطی به عنوان زمینه اصلی آن توجه گردد. تفکیک ناپذیری و جهانی بودن حقوق بشر نیز سبب می گردد که اینگونه مسائل مربوط به حقوق بشر جمعی تلقی گردند و به آنها بصورت جهانی و بین المللی نگریسته شود.

پیشرفت حقوق بشر با توجه به رشد آن تا کنون،باعث تاکید جامعه بین المللی بر پیوند تنگاتنگ و جدای ناپذیر میان توسعه، حفاظت از محیط زیست و حقوق بشر گردیده است.

کنفرانس ملل متحد برای محیط زیست انسان از همه دولت ها خواست در حمایت از محیط زیست با یکدگر همکاری کنند و اعلام داشت راهبری محیط زیست، جهانی است؛ زیرا متعلق به همه ساکنان کره زمین است.

در این رابطه شناخت منشأ تعهد دولت ها به حفاظت از محیط زیست و گسترش همکاری های بین المللی در همین راستا منابع مختلفی را در بر می گیرد. اما موضوع دیگر که با توجه به جهانی شدن حقوق و پیشرفت و افزایش  مفاهیم حقوق بشر می بایست به آن پرداخته گردد، تعهد و مسئولیت دولت ها در حفظ و نگهداری محیط زیست سالم است. این مقاله سعی در بررسی مبانی تعهد و مسئولیت دولتها و پاسخ به سؤالات اساسی زیر را دارد.

تعهدات و وظایف دولت ها در رابطه با محیط زیست چگونه بوجود آمده است؟

امنیت زیست محیطی در حقوق بشر نسل سوم و جهانی شدن حقوق چه جایگاهی دارد؟

واژگان کلیدی:حقوق بشر، حق توسعه، حقوق محیط زیست، میراث مشترک بشریت.

متن کامل این مقاله را در دهمین شماره ماهنامه حقوق (مرداد 87) مطالعه کنید.

ذبیح الله شمس – محمّد علی شمس

کارشناس ارشد حقوق خصوصی

چکیده :

مساله «برابری یا نابرابری دیه زن و مرد مسلمان» یکی از مسایل بحث برانگیزی است که امروزه درجوامع بشری مورد توجه قرار گرفته است.بر اساس فتوای مشهور فقهاء دیه زن نصف دیه مرد است )گرچه در مقدار آن میان فقیهان شیعه و اهل سنت اختلاف است) ودر جراحات بر این باورند که زن و مرد تا یک سوم دیه برابرند و بیش از آن دیه زن نصف می شود.قانون مجازات اسلامی ایران نیز براساس فقه امامیه نظریه فوق را تأیید می نماید(ماده 300 ق.م.ا).در مقابل این عقیده، گروهی از فقیهان امامیه و اهل سنت بر خلاف مشهور ،بر این باورند که در پرداخت دیه زن و مرد هیچ تفاوتی نیست و معتقدند اگر زن و مرد در حقیقت انسانی ،استعداد ها و توانمندی ها یکسانند پس نمی توان در پرداخت  دیه آنان تفاوتی قائل شد.قائلین به تساوی دیه زن و مرد برای اثبات سخن خویش به اطلاق آیات قرآنی و وجود روایات دال بر مساوات استناد می کنند .این بحث در زمان اجرای حکم بسیارمسأله ساز می شودوآن زمانی است که حکم قصاص مردی به دلیل کشتن زنی صادر می شود.در این حالت اگر معتقد به عدم تساوی دیه زن و مرد  باشیم باید برای قصاص مرد، نصف دیه رابه خانواده قاتل پرداخت نمودولی اگر قائل به تساوی دیه  باشیم برای قصاص مرد نیازی به پرداخت چیزی نیست. لذا در این جستار  ابتدا ضمن بیان تحولات تاریخی نظام دیه و تعریف دیه از دیدگاه فقهاء سایر مذاهب اسلامی و پژوهشگران، ماهیت دیه را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادیم و سپس با ذکر ادله طرفین پیرامون تساوی و عدم تساوی دیه زن و مرد، بیان خواهیم داشت راه برای اجتهاد در باب تساوی دیه زن و مرد بسته نیست و می توان نظریه برابری دیه زن و مرد را پذیرفت.  

 واژگان کلیدی: دیه زن و مرد، تساوی و عدم تساوی، فقهای امامیه، فقهای اهل تسنن.

بخش نخست این مقاله را در دهمین شماره ماهنامه حقوق (مرداد 87) مطالعه کنید.

چکیده مقاله آقایان شیروانی و مقامی را می توانید اینجا مطالعه کنید:

http://alishirvani.blogfa.com/post-292.aspx

فهرست مطالب نهمین شماره ماهنامه (اردیبهشت 87) به این شرح است:

-         خزر بدون مرز / امیر مقامی

-         عهدنامه ایران و شوروی را روزآمد کنیم / منوچهر متّکی

-         بررسی حقوقی وضعیت تنگه هرمز و مسدود نمودن آن براساس حقوق بین الملل دریاها / علی شیروانی – امیر مقامی

-         سه انقلابی که دنیا را تکان داد / هنری کسینجر

-         به اجرا درآوردن کنوانسیون نسل کشی / لوئیز آربور

-         تلاش برای تعیین مصداق شغل / گروه حقوق عمومی

-         اصلاح ماده 34 قانون ثبت / گروه حقوق خصوصی

-         پذیرش صلاحیت دیوان داوری ورزش توسط ایران / گروه حقوق بین الملل

-         حقوق مصرف کنندگان تولیدات آرایشی و بهداشتی / مینا حسینی

-         حقوق محیط زیست، تلاش برای حفظ زمین / مینا حسینی

-         ارش البکاره / دکتر آرش قدوسی، دکتر سوسن سهرابی، امینه محمّدی

-         نقش خانواده در بزهکاری کودکان و نوجوانان / سیّد علیرضا ناصریان

-         مصائب همگرایی فقه جزایی غیرپویا با سیاست جنایی عدالت محور / بهروز جوانمرد

-         رویکرد اجتماع محور به استراتژی های پلیس؛ تجربه آمریکا / مهدی خاقانی